Koncepcja tego typu programów jest prosta. Tworzymy tekst, który będzie się automatycznie wklejać po wpisaniu określonej z góry frazy.

Czasami będziemy chcieli napisać coś, co jest naszą frazą w Espanso, aby powstrzymać program od nadpisywania, należy użyć Backspace, lub tymczasowo go wyłączyć przez dwukrotne naciśnięcie Alt.

Espanso posiada prostą wyszukiwarkę naszych skrótów, którą zobaczymy po wciśnięciu na klawiaturze Alt+Space. Skróty jak i inne ustawienia można zmienić w pliku ~/.config/espanso/config/default.yml.

Szablony można umieszczać w pliku yaml ~/.config/espanso/match/base.yml lub w pliku w tym samym katalogu.

Najprostsze użycie to zwykłe zastępowanie skrótu z tekstem ma postać pary trigger, replace. W prosty sposób można uniknąć popularnych literówek.

Pierwsza uwaga to formatowanie tekstu, jeśli chcemy wkleić tekst z uwzględnieniem nowych linii, to musimy dodać znak |, natomiast użyli znak większości >, to tekst wyświetliłby się w jednej linii. Dobrym pomysłem jest podanie dwukropku (:) przed frazą, tak abyśmy rzadziej omylnie aktywowali program. Jest możliwość dodania kilku triggerów np. - trigger: [":sig", ":signature"].

Przy ustawieniu propagate_case jesteśmy w stanie zmieniać wielkość liter w zastępowanym tekście. Przykładowo:

Wpisując err dostaniemy error. Wpisując Err dostaniemy Error. Wpisując ERR dostaniemy ERROR.

Jesteśmy w stanie ustawić kursor w miejscu którym chcemy, przez dodanie znaków $|$. Bardzo przydatne przy pisaniu kodu i tagów HTML.

Jeśli używamy program który umożliwia wklejanie obrazków, to zamiast tekstu możemy podać ścieżkę do pliku, który chcemy wkleić.

Jeśli mamy szablony, które mają tekst wspólny to przez zmienne globalne możemy podstawiać je w naszym tekście przez znaki {{}}. W przykładzie po wpisaniu :jon dostaniemy jon@gmail.com.

Espanso posiada wbudowane zmienne dotyczące formatowania daty. Przy pomocy skrótowi :now dostaniemy aktualną godzinę.

Nie jesteśmy skazani na sztywne szablony, do naszej dyspozycji jest schowek systemowy oraz polecenie powłoki shell. W pierwszym przykładzie skopiowany link zostanie dodany do atrybutu href oraz kursor zostanie przeniesiony do wnętrza tagu a. Drugi przykład to wydobycie lokalnego adresu IP, dzięki Linuksowym narzędziom systemowym.

Espanso nie ogranicza się do wywoływanie poleceń systemowych, ale to możemy podać skrypt do każdego języka dynamicznego, który mamy zainstalowany. W tym przypadku należy podać ścieżkę do pliku wykonywalnego. Każdy tekst, który będzie wygenerowany i wysłany na standardowe wyjście, będzie wklejane przez nasz skrót. W mojej konfiguracji użyłem języka Lua, którego polecam w takich sytuacjach.

Jednym z minusów w poprzednich metodach jest to, że możemy ustawić kursor w jedno miejsce. Ogranicza nas, to gdy mamy kilka miejsc, w których chcemy dopisać nasz opcjonalny tekst, np. kilka znaczników HTML. Obejściem na to są formularze. Dzięki temu, że espanso przy tej metodzie generuje interfejs graficzny, możemy zbudować skomplikowany formularz oparty kontrolkach:

Należy zauważyć, że pole tekstowe dla jednej linii nie musi być zadeklarowane w obiekcie form_fields.

Dużym plusem espanso jest posiadanie rozszerzeń, które są tworzone przy współpracy społeczeństwa. Pod tym adresem możne zobaczyć listę wtyczek.

Niestety po instalacji trzeba zrestartować program, aby rozszerzenie było dostępne, poprzez polecenie:

Wybrałem przykładowe rozszerzenia, które są ciekawe.

Będąc szczerym sam nie używam Espanso, ponieważ wolałbym program z autouzupełnianiem, który wspiera słowniki. Typing Assistant byłby idealny dla mnie, jednak jest on dostępny tylko dla systemu Windows.

Dużą zaletą Vima jest mnogość operacji pozwalających na efektywne przemieszczenie kursora. Możemy zapomnieć o używaniu myszki i syndromie RSI. Poniższe skróty działają w normalnym trybie.

Prawie wszystkie powyższe skróty można poprzedzić liczbą i tak np. 4l przesunie kursor o cztery znaki w prawo, a 2k o dwie linie do góry. Jak chcemy skoczyć do konkretnej linii, to możemy użyć gg lub G, poprzedzając je numerem linii. Skok do linii numer 3 wykonamy przez 3gg. Istnieją aliasy to przechodzenia na początek i koniec dokumentu, są to odpowiednio gg i G, tylko bez liczb.

Jak do tej pory nauczyliśmy się skakać po dokumencie, co nie jest zbytnio produktywne. ;) Komendy (commands) służą nam do edytowania dokumentu, do podstawowych operacji należą:

Gratuluję wytrwałości, jak dotrwałeś do tego miejsca. Mam dobrą wiadomość, jakbyś miał mętlik w głowie od wszystkich poznanych skrótów. Z powyższymi funkcjami możesz wykonać większość operacji na tekście. Vim idzie dalej, umożliwiając nam bardziej ergonomiczne jego manipulowanie. Często takimi ułatwieniami są aliasy do podstawowych skrótów (te będą podane w nawiasach).

Jestem Wam winien wyjaśnienie, dlaczego operacje d (delete) przetłumaczyłem na wycinanie. Vim domyślnie niczego nie kasuje, komendy takie jak d, c, S przenoszą tekst do rejestru. Vim przechowuje historie wyciętego tekstu w rejestrach pod cyframi 1-9. Jeśli usunęliśmy dwa różne stringi i chcemy wkleić ten pierwszy, to musimy wywołać rejestr o cyfrze 2 przez "2, aby wkleić dodajemy jeszcze literkę p (paste) - "2p. Dodatkowo po kolejnych wyciętych obiektach, tekst przesuwa się do rejestrów o wyższych numeracjach. Następną sprawą jest fakt, iż skopiowany tekst (y) posiada specjalny rejestr 0.

Podsumowując, jeśli skopiujemy napis (y) i potem przejdziemy w inne miejsce pliku oraz usuniemy inny fragment, to pod klawiszem p będzie ten usunięty tekst. Jeśli chcemy wkleić to co kopiowaliśmy, to musimy użyć komendę "0p.

Dobrą praktyką jest, aby podczas edycji dokumentu używać obiektów tekstowych, a nie komend ruchu (motions). Obiektami tymi są m.in. wyraz w, zdanie s, paragraf p, napis zawarty w cudzysłowach ", nawiasach b lub tagach HTML t. Często klawisz odpowiadający za dany ruch jest taki sam w obiektach tekstowych. W takim wypadku różnica polegająca na zaznaczeniu obiektu, to dodanie jednej z dwóch liter:

Załóżmy, że nasz kursor znajduje się na środku wyrazu i chcielibyśmy go usunąć. Jeśli użyjemy dw usuniemy tylko połowę wyrazu (od kursora do następnego słowa). Musimy w takim razie przejść do początku tego wyrazu (przez np.b) i dopiero zastosować komendy dw. Używając obiektów tekstowych nie musimy być na początku tego obiektu. Następną przewagą w tej metodzie jest zdolność do powtarzania komend, niezależnie od pozycji kursora. Wydaje się to skomplikowane, ale po poniższym przykładzie wszystko stanie się jasne. Pogrubiony znak oznacza pozycję kursora.

Teraz powtórzmy to używając obiektów tekstowych:

Dodatkowo nie trzeba być na danym obiekcie, aby go edytować. Vim wyszuka pierwsze wystąpienie tego obiektu.

Wyodrębniłbym kilka rodzajów obiektów. W pieszym znajdują się:

Napis pomiędzy nawiasami. Obiekty te możemy zaznaczać niezależnie czy użyjemy znaku otwarcia lub zamknięcia nawiasu. Niektóre z nich mają alias:

Dla programistów są zdefiniowane obiekty HTML. Znak t to tekst pomiędzy tagami, dzięki > możemy zmienić sam znacznik (tak jakby to był zwykły nawias ostry) np.: <span>surykatka<span> → dit skasuje wyraz ``surykatka''

Dodatkowe obiekty można samemu zdefiniować lub zainstalować odpowiedni plugin.

Tak jak wspominałem do Vima można podejść jak do języka programowania. Prawie wszystkie wcześniej grupy skrótów można ze sobą komponować w jedno polecenie, które ma poniższą strukturę:

[liczba][komenda][obiekt tekstowy lub ruch]

Składowe tego polecenia są opcjonalne. Nie musimy powtarzać lub manipulować kilkoma obiektami, bez komendy edycyjnej będziemy jedynie poruszać się po dokumencie. W tym momencie można zauważyć, że nie potrzebujemy uczyć się wszystkich skrótów. Kilka poleceń daje nam ogromne możliwości i sposoby manipulacji dokumentem. Oto przykłady:

Na sam koniec tego wstępu do Vima, mam dla Was kilka porad, które mogą być przydatne. Pierwsza z nich wydaje się być dziwna. Proponuję zamiast Vima zainstalować jego fork NeoVim. Program ten ma kilka dodatkowych funkcji i wydaje mi się, że jest bardzie, dostosowany do pracy od razu po zainstalowaniu. Mówiąc o ustawieniach, na stronie vim-bootstrap znajdziemy przygotowane pliki konfiguracyjne. Podczas pisania możemy korzystać z auto uzupełniania. Listę słów, które wystąpiły w dokumencie otworzymy przez Ctrl+n lub Ctrl+p, skróty te odpowiadają też za ich wybór.

Zachętą do nauki Vima jest fakt, iż w innych programach zaimplementowane są poznane nam skróty. Praktycznie większość popularnych IDE ma wtyczkę, która umożliwi nam operowaniem tekstem w ten sam sposób jak w Vime. W powłokach systemowych bash i zsh jest możliwość włączenia Vi mode. Surfingkeys to jedno z rozszerzeń do Firefox i przeglądarek bazujących na Chromium, które pozwalają nawigować po stronach internetowych. Niektóre aplikacje, zorientowane na produktywność pozwalają na łatwą zamianę lub wspierają, skróty podobne do tych z Vima.

Poniżej zamieszczam przydatną grafikę z skrótami klawiaturowymi.

Vim posiada jedenaście trybów pracy poza zwykłym jakim jest wpisywanie tekstu (Insert mode). Niech ta liczba Was nie przeraża, ponieważ niektóre z nich są podobne do siebie i mało używane. Jak uruchomimy Vima to wejdziemy w tryb normalny (Normal mode). Pozwala on nam na edytowanie tekstu oraz jest punktem startowym to wszystkich innych funkcji. Prawdopodobnie stąd powstał kawał związany z trudnością wyjścia z edytora.

To nie są wszystkie tryby pracy, lecz najważniejsze. Szczególnie w trybach Normal i Insert będziemy spędzać najwięcej czasu. Visual mode powinniśmy unikać. Lepiej nauczyć się używać efektywniej metod skakania po tekście w normalnym trybie. Więc jak wyjść z Vima? ;) "To zależy" - jakby to odpowiedział dobry adwokat. W różnych trybach można zrobić te same operacje i to od nas zależy jaki sposób będzie wygodniejszy w danej sytuacji. Po drugie, istnieje dużo aliasów robiących to samo. Przykładowo w normalnym trybie wyjść z Vima można na kilka sposobów:

Przy długim dokumencie możemy ustawiać zakładki, i szybko przeskakiwać pomiędzy nimi. Zakładkom można nadawać jednoliterowe tagi - od a do z (i A-Z). Odwołujemy się do nich przez klawisze ' lub ` (gravis). Pierwszy znak to linia, gdzie znajduje się zakładka, druga pozwoli nam przeskoczyć też do konkretnej kolumny w tekście. Możemy używać ich zamiennie w zależności od potrzeb.

Jeśli nie będziecie chcieli zapamiętywać jakie litery nadaliście swoim zakładkom, to proponuję zainstalować plugin vim-bookmarks.

Vim dostarcza nam kilka narzędzi do zarządzania plikami. Pierwsze, jakie chciałem opisać to podział ekranu. Jak chcemy podzielić okno horyzontalnie na dwie części to w Command-line mode musimy wpisać :split lub tylko :sp. Analogicznie do podziału wertykalnego użyjemy komend :vsplit lub :vs. Dzielić ekran możemy kilkukrotnie, ważne, jednak na jakim oknie aktualnie się znajdujemy. Polecenie :resize 90 ustawi nam szerokość okna na 90 kolumn, natomiast :vertical resize 80 na 80 wierszy.

Dla osoby zaczynającej przygodę z systemami GNU/Linux początek może być bardzo frustrujący z uwagi na brak wsparcia programów, z którymi się zapoznaliśmy używając Windowsa. Często osoba w takiej sytuacji narzeka na niedobór oprogramowania lub w najgorszym przypadku próbuje instalować swoje ulubione programy przez Wine. Rozwiązaniem sytuacji powinno być przede wszystkim szukanie programów napisanych natywne pod Linuksa. Może to zająć trochę czasu, dlatego powstał ten post. Mam nadzieję, że osoby używające pingwina codziennie, znajdą też coś ciekawego lub podzielą się w komentarzu własnymi propozycjami.

Moja propozycja programów jest tylko małym wycinkiem dostępnego oprogramowania na Linuksy. Różne dystrybucje podchodzą do tego inaczej, więc należy się zapoznać jak instalować paczki z programami. Najprostszym sposobem do zainstalowania programu jest otworzenie odpowiednika Windowsowskiego sklepu, w Linux Mint jest to menedżer oprogramowania. W systemach pochodnych do debiana operację taką wykonamy też w terminalu:

Alternatywami menedżera oprogramowania i apt jest Synaptic i aptitude z łatwiejszymi do zapamiętania poleceniami. Czasami jednak trzeba je zainstalować.

Jak nie znajdziemy nic co nas interesuje w repozytorium lub nie wiemy jak nazywa się program, możemy zajrzeć na stronę alternativeTO. Portal ten posiada zbiór rekomendowanych aplikacji. Możemy wpisać nazwę programu, który znamy z Windowsa i przefiltrować wyniki po platformie Linux. Na oficjalnej stronie wybranego projektu powinniśmy mieć instrukcję instalacji na nasz system. W Ubuntu i Mint będzie to pobranie paczki z rozszerzeniem .deb lub dodanie jego do repozytorium przez PPA. W najgorszym przypadku będziemy musieli pobrać kod programu i go skompilować.

Chciałbym wspomnieć, też o nowych technologiach, które mają na celu uprościć instalację oprogramowanie nie patrząc na jakiej dystrybucji pracujemy. AppImage jest chyba najprostszym sposobem, aby to osiągnąć. Flatpak i Snap posiadają własne centra.

Poniższa lista zawiera w dużej mierze programy, z których korzystam lub korzystałem. Unikałem aplikacji napisanych w Qt, aby nie pobierać za dużo paczek, pomaga to też, aby system wyglądał spójnie. Nie ukrywam, że część aplikacji jest minimalistyczna. Dodałem także programy bardzo stare, które nie są już wspierane, jednak działają dobrze, a jak coś działa to po co to zmieniać. ;)
Zamierzam w przyszłości opublikować post z listą programów działających w konsoli (CLI), dlatego nie chcę się powielać i nie zamieściłem ich tutaj. W podpunktach zawarłem alternatywy do proponowanego programu.

Linux często jest utożsamiany z jej sympatyczną maskotką - pingwinem Tux.

Do nakreślenia filozofii tego systemu operacyjnego, posłużę się cytatem z Wikipedii:

Linux - rodzina uniksopodobnych systemów operacyjnych opartych na jądrze Linux. Linux jest jednym z przykładów wolnego i otwartego oprogramowania (FLOSS): jego kod źródłowy może być dowolnie wykorzystywany, modyfikowany i rozpowszechniany.

Linus Torvalds twórca Linuksa, pisząc swój system wzorował się na popularnego w tamtym czasie UNIXa. Punktami stycznymi są m.in. hierarchiczna struktura katalogów, wszystko jest plikiem oraz zasada KISS mówiącą, że programy powinny być proste i realizować dobrze jedną rzecz. Należy wspomnieć, że do jądra Linuksa (kernela) dodane zostały narzędzia systemowe i biblioteki z projektu GNU, przez co niektórzy wolą nazywać cały ekosystem jako GNU/Linux. Ja w tym i następnych postach będę częściej używał nazwy Linux. Ostatnią rzeczą, która jest istotna z przywołanego cytatu, jest to, że cały system jest oparty na wolnościowych licencjach. Oznacza to, że kod jest dostępny dla każdego i każdy może próbować go poprawiać. Dobrym porównaniem jest Wikipedia, która jest otwartą encyklopedią, przez co spora liczba osób uważa to za minus. Jednak jest to ogromna zaleta, która pozwoliła jej stać się jedną z najlepszych jakościowo encyklopedii. Dodatkową zaletą oprogramowania Open Source jest jego darmowa dostępność (w większości przypadków).

Jeśli chcesz bardziej zrozumieć czym jest "Free Software" polecam podstronę dotyczącą filozofii projektu GNU. Szczególnie polecam podstronę z piosenkami z GNU Music and Songs.

Nie chcę pisać o wizualnym stronie systemów operacyjnych, ponieważ to sprawa indywidualna i zależy od naszych gustów. Oczywiście możemy środowisko graficzne zmienić tak, aby wyglądało jak te stosowane w Windowsach, ale zawsze będzie to coś innego niż oryginał. Druga sprawa to, że wszyscy użytkownicy Windows będą zmuszeni do przerzucenia się na wersję 10. Niektórzy nie lubią kafelków, co powinno być szansą dla linuksowych dystrybucji, które nie mają 'innowacyjnego' wyglądu.

Modyfikacja środowiska graficznego (lub zmianie na inny bez konieczności reinstalacji systemu) - jest jednym z ważniejszym atutem, dla niektórego ludzie używają Linuksa. Oznacza to nie tylko, że możemy zmieniać jego wygląd, ale także dostosowywać do ergonomicznego użytkowania. Na przykład konfigurując system tak, aby używać klawiatury zamiast myszki. W Windows jest to utrudnione lub wymagające dodatkowych aplikacji.

Wymagania sprzętowe znowu są na korzyść Linuksa, zwłaszcza przy niewydajnych komputerach. Wsparcie dla Windows XP jest porzucane przez duże firmy, a nowsze wersje będą działać źle na nich. Konkurencja wymaga mniej pamięci RAM i na dysku twardym oraz oferuje minimalistyczne dystrybucje, które uruchomią się nawet na lodówce. ;)

W Linuksie oszczędzić można RAM, nie instalując antywirusa, co jest częstą praktyką. Wynika to z faktu, iż jest znikoma ilość niebezpiecznego oprogramowania pisanego pod ten system. Głównie dlatego, że nie jest on popularny, a użytkownicy z reguły posiadają większą widzę na temat bezpieczeństwa. W skrócie nie opłaca się pisać szkodliwe programy skierowane do małej grupy docelowej.

Warto wspomnieć, że Windows zbiera o nas dane. Dla niektórych jest to kluczowym czynnikiem, aby nie używać tego systemu. Nie twierdzę, że wszystkie dystrybucje nie robią tego, ale znam tylko jedną, która to robiła.

Pora na wytknięcie największego minusu w systemach GNU/Linux, a mianowicie brak sterowników. O ile nie ma problemów ze sterownikami do pospolitych rzeczy jak myszek, kart sieciowych, które są out of the box w systemie. Zdarzyć się może, że dane urządzenie np. kamerka internetowa nie będzie wspierana.

Na zakończenie chciałbym obalić mit, jakoby to Linuksy były tylko dla programistów lub ludzi pracujących w NASA. Oczywiście systemy te utożsamiane są z osobami, które dużo pracują z komputerem. Wynika to z faktu, iż Linux pozwala na większą swobodę i możliwości konfiguracyjne. Obecnie jednak nowoczesne środowiska graficzne są dostosowane dla każdego. W tym momencie możesz zadać pytanie, dlaczego w takim razie nie widać migracji z np. Windowsa to Ubuntu (albo innej dystrybucji). Powodów może być kilka, ale najważniejszy według mnie to nawyki, które bardzo trudno zmienić. Z systemem od Microsoftu wszyscy są zaznajomieni, w szkole jest nauczany, a większość komputerów sprzedaje się z preinstalowanym windowsem. Jestem przekonany, że jakby postawić przed wyborem systemu operacyjnego kogoś, kto pierwszy raz ma z nimi styczność, to wybrałby np. Linux Mint niż Windows 10. Dla przykładu mogę jedynie przedstawić serię filmów "Mum tries out Linux" z kanału OSFirstTimer na YouTube. Z drugiej strony nie zachęcam osób do zmiany systemu, które nie chcą zmienić swoich nawyków lub po prostu nie mają na to czasu. Linuksa zaliczyłby do kategorii "easy to learn difficult to master". Oznacza to często, iż instalując Linuksa, trzeba być otwartym na naukę tego systemu i nie bać się konsoli. Na szczęście nie często przytrafi nam się trudniejszy błąd, który wymagać będzie jego użycia.